වෙදකමට නැතිවම බැරි රත්හඳුන් හෙවත් රක්ත චන්දන

rathදේශීය වෙදකමේ බොහෝ රෝගවලට ඉමහත් ප්‍රයෝජනයක් ගෙන දෙන මෙම රත් හඳුන් ගස වෙදකමට නැතිවම බැරි ප්‍රධාන දුර්ලභ පැළෑටියකි. රත්හඳුන් නමින් හඳුන්වන මේ ගස සුදු හඳුන් ගසට හෝ රත් කිහිරිය ගසට කිසියම් විධියකින් සමානකමක් නැත. එය බොහෝ දුරට සමාන වන්නේ මදාරා ගසට පමණය. රත් හඳුන් ගසේ පිට පොත්තද මදාරා ගසේ පිට පොත්ත මෙන් ඝනය. සුදු පැහැයෙන් යුක්තය දෙවර්ගයේම කඳ මහත් වන්නේ පොත්ත පිපිරී යෑමෙනි. දෙවර්ගයේම කොළ හැඩහුරුකමින් ඒකාකාරයි.


ආයුර්වේදයේ කසාය අරිෂ්ඨවලට මෙන්ම ගුලි කල්ක සඳහා ද ප්‍රයෝජනයට ගැනේ. සර්ප විෂ ඉදිමුම් මෙන්ම කැඩුම් බිඳුම් වෙදකමටද, අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධයකි. සමහර වෛද්‍යවරු රත් හඳුන් වෙනුවට රත් කිහිරිය ඖෂධ නිෂ්පාදනයේදී පාවිච්චි කරති. නමුත් රත් හඳුන් ගස මෙන් රත් කිහිරිය ගස ගුණාත්මක භාවයෙන් අඩුය.
රත් හඳුන් කොළය මදාරා කොළයට වඩා ඝනයි. කර කොළ මෙන් මස සහිතයි. දෙවර්ගයේම අරටු පද්මරාග වර්ගයෙන් යුක්තය. සුවඳ එක සමානයි. දඹදිව ඇතැම් සීතාධික ප්‍රදේශයන්හි වැවෙන මේ වර්ගය පෙර රජුන් විසින් ලංකාවේ නොයෙක් පළාත්වල වගා කරන ලද බව පෙනේ. දිගාමඩුලු ප්‍රදේශය අයත් ගල්ඔය මිටියාවතේ තවමත් වනගතව තිබෙන්නේ ඒ ගස්වලින් බෝවී ආ ගස් විය හැක.
රත් හඳුන් ගස මදාරා පවුලට අයත් ගසකි. රත් කිහිරිය පතඟි පවුලට අයත් ගසකි. රත් හඳුන් වෙනුවට ඉන්දීය රිසිවරු ප්‍රතිනිධි වශයෙන් හඳුන්වා ඇත්තේ අලුත් සැවන්දරා මූලය. නමුත් ලංකා රිසිවරු ප්‍රතිනිධි වශයෙන් මේ දක්වා ගන්නේ රත් කිහිරිය, රත් හඳුන් රත් කිහිරිය දෙවර්ගයේ සුලු සමානත්වයක් ඇත්තේ අරටුවල වර්ණයෙනි. මේ ඖෂධය මිල අධික දුර්ලභ ඖෂධයකි.

විශ්‍රාමලත් ආයුර්වේද වෛද්‍ය නිලධාරි
සෝමපාල කොළඹගේ, ගම්පහ බෙහෙත් ශාලාව,
පහල බෝමිරිය, කඩුවෙල.
දු.ක. 0112537098